Werken aan verbinding, veerkracht en duurzaam (samen) leven

anouk@linkki.be - 0478 67 24 57

VERBINDEND

ONDERWIJS

Verbindend onderwijs verwijst naar een veilig schoolklimaat waar alle leerlingen maximale ontplooiingskansen hebben. Het is een omgeving waar er aandacht is voor het welbevinden van leerlingen en leraars en waar er samen verantwoordelijkheid wordt genomen voor het leren en samenleven.

 

Cijfers en dagelijkse ervaring tonen aan dat het samen leren en leven op school niet altijd gemakkelijk is. Spijbelen, agressie, diefstal, druggebruik, conflicten, cyberpesten, ….. komen op alle scholen voor.

 

De vraag is hoe je als school en team hier mee wil omgaan?

Een verbindende aanpak verwijst naar:

  • Een theoretisch kader (preventiepiramide, social discipline window, fair proces)
  • Concrete methodieken om mee aan de slag te gaan in je klas en op school (pro-actieve  cirkel, herstelgerichte vragen, herstelgesprekken, andere cirkels)
  • Een verbindende houding (geweldloos spreken, verbindende taal, empathisch luisteren, bereidheid tot reflectie)

 

Een verbindend schoolklimaat kenmerkt zich door een aantal bewuste keuzes:

 

Verbinden in “vredestijd” <=> Strijden in “oorlogstijd”

 

Preventiepiramide Johan Declerck

 

Een verbindende school zet bewust in op preventie en verbinding. In plaats van steeds opnieuw “brandjes te blussen” wordt er gekozen om het aanwezige “sociale kapitaal” (relaties, netwerken, teams,…) op een school pro-actief te versterken. Storend gedrag hangt sterk samen met een “afgebrokkelde” band tussen de “dader” en de anderen. Een verbindende aanpak werk pro-actief aan verbondenheid om de kans op conflicten te verkleinen (“het ijzer smeden als het koud is”).

 

Het werken met (pro-actieve) cirkels is een voorbeeld van een methodiek die op 1 september, bij projecten, veranderingen in de klas, …. kan worden ingezet. Ook het werken aan een geweldloze taal en houding bij leraars en leerlingen draagt bij aan meer verbinding. Dit is nodig omdat in scholen te veel energie gaat naar het proberen oplossen van conflicten en problemen (curatief).

 

Samen <=> tegen

Een verbindende aanpak koppelt voldoende structuur (grenzen stellen) aan gepaste zorg (ondersteuning bieden). Deze aanpak vraagt om telkens opnieuw zorgzaam op zoek te gaan naar de “juiste mix”. In iedere situatie (bijvoorbeeld spijbelen, praten in de les, druggebruik, ophouden van mutsen, vechtpartij,....) kan er gereflecteerd worden in welke mate er grenzen/sancties nodig zijn en tegelijkertijd onderzocht worden welke ondersteuning/zorg passend is.

 

www.ligand.be

 

 

Focus op schade <=> focus op dader

De herstelgerichte aanpak onderscheidt zich van de traditionele, straffende aanpak door zich niet in de eerste plaats af te vragen welke regel er overtreden is, wie het gedaan heeft en wat er met de dader moet gebeuren. De belangrijkste vraag die gesteld wordt is welke schade (emotioneel, sociaal en materieel) er werd veroorzaakt en hoe die hersteld kan worden.

 

Herstellen <=> Sanctioneren

Het herstellen van schade vraagt om het nemen van verantwoordelijkheid. In een verbindende school is er ruimte (tijd, lokaal) om met leerlingen en leraren te praten over verwachtingen en verantwoordelijkheden. Men kiest er voor om samen te reflecteren over wat alle partijen kunnen bijdragen om schade te herstellen en samen verder te kunnen. In een verbindende school zijn herstelgesprekken ingeburgerd en zijn het momenten van dialoog en ontmoeting. Een herstelgesprek is een geleid en gestructureerd proces waarin vier “herstelvragen” centraal staan:

  1. Wat is er gebeurd? (FEITEN)
  2. Hoe heeft dit je geraakt? Wie is er nog geraakt? (GEVOELENS EN BEHOEFTEN)
  3. Wat was jouw aandeel? Wat kan jij doen? (VERANTWOORDELIJKHEID)
  4. Wat verwacht je van de ander? Wat heb jij nodig?

 

Geweldloze houding <=> veroordelende houding

In een verbindende school wordt er actief ingezet op geweldloze communicatie. Leraars kiezen bewust voor een niet-oordelende taal waarbij er gecommuniceerd wordt vanuit concrete waarnemingen (en niet vanuit oordelen als lastig, dom, druk,…). Leraars durven zich kwetsbaar opstellen en opkomen voor hun gevoelens en behoeften door grenzen aan te geven op een verbindende manier. Leerlingen en leraars worden in hun waarde gelaten door geen harde eisen te stellen maar verbindende verzoeken te doen zo dat iedereen eigen verantwoordelijkheid kan en moet nemen.

 

Training en intervisie

In een verbindende school worden leraars aangemoedigd om vaardigheden en methodieken te oefenen en is er voldoende ruimte voor intervisie en uitwisseling.

 

LINKKI - ANOUK VROEMANS - 0478 67 24 57 - anouk@linkki.be - Dulftstraat 37 - 2880 Bornem